Umorzenie długów w upadłości konsumenckiej: kto o nim decyduje: sąd czy syndyk?

• Umorzenie zobowiązań orzeka zawsze sąd upadłościowy, syndyk nie ma takich kompetencji.

• Ogłoszenie upadłości nie umarza długów, otwiera dopiero postępowanie prowadzące do oddłużenia.

• Syndyk składa sądowi projekt planu spłaty; sąd nie jest związany ani projektem syndyka, ani stanowiskiem wierzycieli (tak m.in. postanowienia VIII Gz 26/22 i VIII Gz 37/22).

• Sąd ma cztery opcje: plan spłaty (do 36 mies., przy rażącym niedbalstwie 36–84 mies.), umorzenie bez planu spłaty, warunkowe umorzenie (okres 5 lat) albo odmowę oddłużenia.

• Alimenty, grzywny, renty odszkodowawcze i długi umyślnie zatajone nie podlegają umorzeniu.

• Z analizy spraw prowadzonych w naszej kancelarii wynika, że sądy umarzają średnio około 70% wartości zadłużenia klientów, do spłaty w ramach planu spłaty trafia przeciętnie tylko około 30% długu.

Upadłość konsumencka kojarzy się przede wszystkim z jednym: umorzeniem długów. To właśnie perspektywa oddłużenia sprawia, że każdego roku dziesiątki tysięcy Polaków składają wnioski o ogłoszenie upadłości. Wokół tego, kto i kiedy faktycznie umarza zobowiązania, narosło jednak wiele nieporozumień. Częste pytanie brzmi: czy o umorzeniu długu decyduje sąd, czy syndyk? I czy dzieje się to już w momencie ogłoszenia upadłości, czy dopiero później?

Odpowiedź, którą jednoznacznie potwierdzają zarówno przepisy Prawa upadłościowego, jak i orzecznictwo sądów, brzmi: o umorzeniu zobowiązań zawsze decyduje sąd, nigdy syndyk, i robi to dopiero na końcowym etapie postępowania, a nie w chwili ogłoszenia upadłości. W tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, jak wygląda podział ról między sądem a syndykiem, kiedy zapada decyzja o oddłużeniu i jakie rozstrzygnięcia są możliwe.

Zanim jednak dłużnik zdecyduje się na złożenie wniosku o upadłość, warto sprawdzić, czy jest to najlepsze rozwiązanie w jego sytuacji – pomocna może być profesjonalna analiza zadłużenia.

Umorzenie zobowiązań (potocznie: umorzenie długów, oddłużenie) to definitywne zwolnienie upadłego z obowiązku zapłaty długów powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości. Po prawomocnym umorzeniu wierzyciele nie mogą już dochodzić tych należności, ani przez komornika, ani przez firmę windykacyjną, ani przed sądem. Dłużnik uzyskuje tzw. nowy start (fresh start), który zgodnie z art. 2 ust. 2 Prawa upadłościowego jest jednym z głównych celów postępowania upadłościowego prowadzonego wobec konsumenta.

Ważne jest jednak zrozumienie, że umorzenie długów nie następuje automatycznie z chwilą ogłoszenia upadłości. Ogłoszenie upadłości otwiera dopiero drogę do oddłużenia, samo w sobie niczego nie umarza. Pomiędzy ogłoszeniem upadłości a umorzeniem zobowiązań toczy się właściwe postępowanie upadłościowe, w którym kluczowe role odgrywają syndyk i sąd.

To najczęstsze nieporozumienie wśród dłużników. Syndyk jest w postępowaniu upadłościowym postacią najbardziej widoczną, to on kontaktuje się z upadłym, zajmuje wynagrodzenie, likwiduje majątek i koresponduje z wierzycielami. Łatwo więc odnieść wrażenie, że to syndyk „rządzi" postępowaniem i to od niego zależy umorzenie długów. Tak jednak nie jest.

Rola syndyka: przygotowawcza i pomocnicza

Syndyk jest organem postępowania, którego zadania mają charakter wykonawczy i przygotowawczy. Po ogłoszeniu upadłości syndyk:

• ustala skład masy upadłości, czyli majątku dłużnika podlegającego likwidacji,

• sporządza listę wierzytelności na podstawie zgłoszeń wierzycieli i dokumentów dłużnika,

• likwiduje (spienięża) majątek wchodzący w skład masy upadłości,

• bada sytuację osobistą, zarobkową i majątkową upadłego,

po wykonaniu ostatecznego planu podziału (albo po zatwierdzeniu listy wierzytelności, gdy planu nie było) składa sądowi projekt planu spłaty wierzycieli wraz z uzasadnieniem, albo informację, że zachodzą przesłanki do umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty, do warunkowego umorzenia lub do odmowy oddłużenia (art. 491 ze zn. 14 Prawa upadłościowego).

Kluczowe słowo to projekt. Dokument składany przez syndyka jest propozycją i opinią, materiałem, na podstawie którego sąd podejmuje decyzję. Syndyk nie wydaje żadnego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia zobowiązań i nie ma takich kompetencji.

To właśnie na tym etapie wiele osób po raz pierwszy uświadamia sobie, jak ważne jest prawidłowe przygotowanie dokumentów i przedstawienie swojej sytuacji sądowi. Dlatego przed wyborem osoby, która ma pomóc w oddłużeniu, warto wiedzieć, czym powinien wyróżniać się dobry doradca oddłużeniowy.

Rola sądu: wyłączna kompetencja do oddłużenia

To sąd upadłościowy, po upływie terminu do złożenia stanowisk przez upadłego i wierzycieli, wydaje postanowienie kończące kwestię oddłużenia. Zgodnie z art. 491 ze zn. 15 ust. 4 Prawa upadłościowego to sąd „ustala plan spłaty wierzycieli", a zgodnie z art. 491 ze zn. 16, to sąd „umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty". Ustawa nie pozostawia tu żadnych wątpliwości: decyzja należy do sądu.

Co więcej, sąd nie jest związany ani projektem syndyka, ani stanowiskiem upadłego, ani stanowiskiem wierzycieli. Może ustalić plan spłaty na innych warunkach, niż proponował syndyk, może umorzyć zobowiązania mimo odmiennej opinii syndyka i odwrotnie.

– W praktyce klienci często pytają mnie, czy trzeba „przekonać syndyka", żeby długi zostały umorzone. Tłumaczę wtedy, że stanowisko syndyka to ważny materiał w sprawie, ale ostatnie słowo zawsze należy do sądu. Dlatego kluczowe jest to, co przedstawimy sądowi na etapie ustalania planu spłaty – dokumenty o stanie zdrowia, kosztach utrzymania i realnych możliwościach zarobkowych – mówi Szymon Smykowski, prawnik prowadzący sprawy upadłościowe.

Podział ról między sądem a syndykiem konsekwentnie potwierdzają orzeczenia sądów powszechnych. Warto przywołać kilka reprezentatywnych rozstrzygnięć.

Sąd nie jest związany projektem syndyka

W postanowieniach Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 2022 r. (sygn. akt VIII Gz 26/22 oraz VIII Gz 37/22) sąd wprost wskazał, że „sąd upadłościowy nie jest związany stanowiskiem upadłego oraz wierzycieli co do treści planu spłaty". Syndyk składa projektowany plan spłaty z uzasadnieniem, ale jego stanowisko nie wiąże sądu, to sąd samodzielnie ocenia możliwości zarobkowe upadłego, koszty jego utrzymania i potrzeby mieszkaniowe. Sąd podkreślił też, że niedopuszczalne jest mechaniczne stosowanie wskaźników takich jak minimum socjalne, bez uwzględnienia konkretnej sytuacji zdrowotnej i osobistej dłużnika.

Umorzenie bez planu spłaty to wyjątek, nie reguła

Z tych samych orzeczeń wynika, że umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty (art. 491 ze zn. 16 ust. 1) jest dopuszczalne wyłącznie wyjątkowo, wtedy, gdy osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat. Regułą jest plan spłaty, a rezygnacja z niego wymaga obiektywnych przesłanek, takich jak stan zdrowia, trwała niezdolność do pracy czy niedostateczne źródła utrzymania. Postępowanie ma bowiem równoważyć oddłużenie konsumenta ze słusznymi prawami wierzycieli.

Umorzenie obejmuje wszystkie długi sprzed upadłości

W postanowieniu z 3 marca 2017 r. (sygn. akt VI Gz 59/17) sąd okręgowy potwierdził, że umorzenie orzeczone przez sąd obejmuje wszystkie zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, niezależnie od tego, czy zostały umieszczone na liście wierzytelności. Syndyk pełnił w tej sprawie funkcję wyłącznie sprawozdawczą: sporządził listę wierzytelności i złożył sprawozdania potwierdzające niemożność zarobkowania dłużniczki, natomiast postanowienie o umorzeniu zobowiązań wydał sąd.

Przepisy i orzecznictwo najlepiej zrozumieć na przykładach z życia. Poniżej trzy historie klientów kancelarii, których sprawy prowadził prawnik Szymon Smykowski, każda pokazuje inny wariant rozstrzygnięcia sądu opisany w tym artykule. W nagraniach oddłużeni sami opowiadają o przebiegu swoich postępowań.

Historia Aliny: sąd umorzył 100% długów bez planu spłaty

Pani Alina z Wielkopolski, dziś po sześćdziesiątce i na emeryturze, wpadła w długi nie przez rozrzutność, lecz przez próbę ratowania się przed brakiem pracy: schorowana, bez szans na zatrudnienie, otworzyła mały sklep spożywczy na wsi. Koszty: dzierżawa, remont budynku, prąd przemysłowy, ZUS, zjadły biznes w siedem miesięcy. Z pierwotnych około 50 tysięcy złotych pożyczek, obejmuhących głównie długi w parabankach, odsetki w kilka miesięcy zrobiły blisko 100 tysięcy. „W parabankach odsetki są tak straszne, że przez te parę miesięcy urosło mi do stu", opowiada w nagraniu (7:35). Sąd rozpoznał jej sprawę na posiedzeniu niejawnym, jak sama podkreśla: „Żaden sąd mnie nie wzywał. Przyszło zawiadomienie bez mojej obecności, że w stu procentach długi są umorzone" (10:02). To dokładnie scenariusz z art. 491 ze zn. 16: o pełnym umorzeniu bez planu spłaty zdecydował sąd, oceniając jej wiek, stan zdrowia i brak realnych możliwości zarobkowych, syndyk przeprowadził wcześniej swoją część postępowania.

Zobacz nagranie: Anulowała 100% długów: historia Aliny (YouTube)

Historia Daniela: 32-latek, u którego syndyk i sąd zrobili dokładnie to, co opisujemy wyżej

Pan Daniel z Mazur, 32-letni pracujący mężczyzna, obala mit, że upadłość konsumencka jest tylko dla osób starszych i schorowanych. Jego spirala zaczęła się banalnie: wypowiedziany abonament telefoniczny i około 5 tysięcy złotych do zapłaty „w ciągu tygodnia", na co wziął pierwszą chwilówkę, a potem kolejne, bo banki odmawiały kredytu przez negatywne wpisy w rejestrach. Skończyło się na kilkudziesięciu tysiącach złotych długu, windykatorze pukającym do drzwi o 500 zł i, jak wylicza w nagraniu, „siedemdziesięciu połączeniach dziennie od windykatorów" (5:04). Jego sprawa modelowo pokazuje podział ról z tego artykułu: sąd ogłosił upadłość w trybie niejawnym („Nie byłem w żadnym sądzie" 15:07), następnie sprawę przejęła syndyk, z którą, co ciekawe, Daniel nigdy nie spotkał się osobiście, wszystko załatwiając telefonicznie, a finałem był plan spłaty: jedna stała rata zamiast tysięcy złotych w chwilówkach. I choć Daniel mówi w wywiadzie o racie „ustalonej przez panią syndyk" (8:29), formalnie było dokładnie tak, jak opisujemy wyżej: syndyk przygotowała projekt, a plan spłaty ustalił sąd, to częsty skrót myślowy dłużników, który dobrze pokazuje, jak bardzo w praktyce widoczny jest syndyk, a jak niewidoczny sąd.

Zobacz nagranie: Wywiad z 32-letnim oddłużonym Danielem (YouTube)

Historia Dominiki: umorzenie części długów i plan spłaty 300 zł miesięcznie

Pani Dominika spod Lublina, mama dwóch córek, przez trzy lata żyła z komornikiem „na głowie" i zajętym kontem bankowym, jak mówi, była „w takiej klatce" (3:58): brakowało na obiady dzieci, telefon i wynajem. Jej długi, kilkadziesiąt tysięcy złotych, to, jak sama przyznaje, „błędy młodości" i próba pomocy osobie trzeciej. Sąd nie umorzył jej zobowiązań w całości: orzekł umorzenie części długów i plan spłaty, który wynosi 300 złotych miesięcznie. „Spokojnie można sobie spłacać, żadne odsetki nie rosną, nie stresuję się", opowiada (8:38). To modelowy przykład zasady opisanej wyżej: sąd, ustalając wysokość raty, uwzględnił koszty utrzymania samotnej mamy z dwójką dzieci, i ustalił kwotę realną do udźwignięcia, a nie wyliczoną mechanicznie ze wskaźników.

Zobacz nagranie: Wywiad z oddłużoną mamą: historia Dominiki (YouTube)

– Te historie łączy jedno: żadna z tych osób nie dostała umorzenia „od syndyka". W każdej sprawie syndyk wykonał swoją pracę, a o oddłużeniu rozstrzygał sąd. U pani Aliny wybrał umorzenie bez planu spłaty, u pani Dominiki plan spłaty dopasowany do jej możliwości. Rolą pełnomocnika jest zadbać, żeby sąd na tym końcowym etapie zobaczył pełny, udokumentowany obraz sytuacji dłużnika – komentuje Szymon Smykowski.

Drugie wielkie nieporozumienie dotyczy momentu oddłużenia. Wiele osób sądzi, że postanowienie o ogłoszeniu upadłości jest równoznaczne z umorzeniem długów. W rzeczywistości postępowanie składa się z odrębnych etapów i odrębnych postanowień sądu.

Etap 1: ogłoszenie upadłości

Na początku sąd rozpoznaje wniosek dłużnika i wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości. Na tym etapie sąd niczego nie umarza, stwierdza jedynie, że dłużnik jest niewypłacalny, i otwiera postępowanie. Od nowelizacji, która weszła w życie 24 marca 2020 r., sąd przy ogłaszaniu upadłości konsumenckiej w zasadzie nie bada nawet przyczyn niewypłacalności (np. tego, czy dłużnik doprowadził do niej umyślnie), ocena tzw. moralności płatniczej dłużnika została przeniesiona na końcowy etap postępowania.

Etap 2: właściwe postępowanie upadłościowe

Po ogłoszeniu upadłości do akcji wchodzi syndyk: ustala skład masy upadłości, sporządza listę wierzytelności, likwiduje majątek i dzieli uzyskane środki między wierzycieli. Ten etap trwa zwykle od kilku miesięcy do ponad roku, w zależności od rozmiaru majątku i liczby wierzycieli. Na jego zakończenie syndyk składa sądowi projekt planu spłaty albo informację o przesłankach do umorzenia bez planu spłaty, warunkowego umorzenia lub odmowy oddłużenia.

Etap 3: postanowienie sądu w przedmiocie oddłużenia

Dopiero teraz sąd wydaje drugie, kluczowe postanowienie, to właśnie w nim rozstrzyga o losie długów upadłego. Sąd ma do wyboru cztery rozstrzygnięcia, które omawiamy szczegółowo poniżej.

Etap 4: wykonanie planu spłaty i ostateczne umorzenie

Jeżeli sąd ustalił plan spłaty, samo umorzenie pozostałej części długów następuje jeszcze później, po wykonaniu planu przez upadłego, kolejnym (trzecim już) postanowieniem sądu o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu zobowiązań. W typowym scenariuszu od ogłoszenia upadłości do faktycznego, prawomocnego umorzenia długów mija więc kilka lat.

1. Ustalenie planu spłaty wierzycieli

To rozstrzygnięcie najczęstsze i traktowane przez sądy jako reguła. Sąd określa, jaką kwotę i przez jaki okres upadły ma co miesiąc przekazywać wierzycielom. Standardowo plan spłaty ustalany jest na okres do 36 miesięcy. Jeżeli jednak sąd ustali, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty wyznaczany jest na okres od 36 do 84 miesięcy (od 3 do 7 lat). Po wykonaniu planu sąd umarza pozostałą część zobowiązań.

2. Umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty

Jeżeli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat (np. z powodu ciężkiej choroby, podeszłego wieku, trwałej niezdolności do pracy), sąd umarza zobowiązania bez ustalania planu spłaty. To najkorzystniejszy dla dłużnika wariant, oddłużenie następuje od razu, bez okresu spłat. Orzecznictwo podkreśla jednak jego wyjątkowy charakter: niezdolność do spłat musi być trwała i oczywista.

3. Warunkowe umorzenie zobowiązań

Jeżeli niezdolność do dokonywania spłat nie ma charakteru trwałego (np. dłużnik jest chwilowo bez pracy, ale rokuje powrót na rynek pracy), sąd może umorzyć zobowiązania warunkowo, pod warunkiem, że w terminie 5 lat od uprawomocnienia się postanowienia upadły ani żaden z wierzycieli nie złoży wniosku o ustalenie planu spłaty. W okresie tych 5 lat upadły ma obowiązki: co roku, do końca kwietnia, składa sądowi sprawozdanie ze swojej sytuacji majątkowej i zarobkowej (z kopią zeznania podatkowego), a bez zgody sądu nie może dokonywać czynności prawnych przekraczających zwykły zarząd majątkiem. Naruszenie tych obowiązków, zatajanie dochodów lub majątku może skutkować uchyleniem warunkowego umorzenia. Jeżeli przez 5 lat nikt nie złoży wniosku o plan spłaty, zobowiązania umarzają się definitywnie.

4. Odmowa oddłużenia

Sąd odmawia ustalenia planu spłaty i umorzenia zobowiązań, jeżeli upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie majątku lub celowe nieregulowanie zobowiązań, albo jeżeli w okresie 10 lat przed złożeniem wniosku prowadzono już wobec niego postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część długów (art. 491 ze zn. 14a Prawa upadłościowego). Od tej zasady istnieje wyjątek: sąd może mimo wszystko oddłużyć upadłego, jeżeli przemawiają za tym względy słuszności lub względy humanitarne.

Skoro to sąd, a nie syndyk, decyduje o kształcie oddłużenia, warto wiedzieć, czym kieruje się przy ustalaniu planu spłaty. Zgodnie z art. 491 ze zn. 15 Prawa upadłościowego sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu oraz ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności oraz realność ich zaspokojenia w przyszłości.

W praktyce oznacza to, że sąd analizuje wiek, wykształcenie, zawód i stan zdrowia dłużnika, jego rzeczywiste i potencjalne dochody, koszty leczenia, liczbę osób na utrzymaniu oraz sytuację na lokalnym rynku pracy. Orzecznictwo podkreśla przy tym, że ocena musi być zindywidualizowana, sąd nie może mechanicznie odejmować od dochodu wskaźnika minimum socjalnego i różnicy przeznaczać na raty. Dla dłużnika płynie z tego ważny wniosek praktyczny: na etapie ustalania planu spłaty warto przedstawić sądowi pełną dokumentację swojej sytuacji: zaświadczenia lekarskie, dokumenty potwierdzające koszty utrzymania i leczenia, informacje o sytuacji rodzinnej. To właśnie te dowody, a nie sama opinia syndyka, kształtują ostateczne rozstrzygnięcie.

Wierzyciele nie decydują o umorzeniu długów, ale nie są też biernymi obserwatorami. Po złożeniu przez syndyka projektu planu spłaty upadły i wierzyciele mogą w wyznaczonym terminie zająć stanowisko wobec projektu. Sąd może również przeprowadzić rozprawę i wysłuchać upadłego, syndyka oraz wierzycieli. Stanowiska te, podobnie jak projekt syndyka, nie wiążą sądu, ale stanowią materiał, który sąd musi rozważyć. Wierzycielom przysługuje ponadto zażalenie na postanowienie sądu, co oznacza, że korzystne dla dłużnika rozstrzygnięcie może zostać poddane kontroli sądu drugiej instancji. W sprawach takich jak VIII Gz 26/22 czy VIII Gz 37/22 to właśnie zażalenia uruchomiły kontrolę instancyjną postanowień sądów upadłościowych.

Nawet najkorzystniejsze postanowienie sądu nie obejmuje wszystkich zobowiązań. Zgodnie z art. 491 ze zn. 21 ust. 2 Prawa upadłościowego umorzeniu nie podlegają w szczególności:

• alimenty,

• renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci,

• kary grzywny orzeczone przez sąd oraz obowiązek naprawienia szkody i zadośćuczynienia orzeczone w postępowaniu karnym,

• zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem,

• zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Na koniec warto uporządkować role organów postępowania, bo to właśnie ich mylenie rodzi najwięcej nieporozumień. Syndyk to licencjonowany doradca restrukturyzacyjny wyznaczany w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości, zarządza masą upadłości, likwiduje majątek i przygotowuje projekt rozstrzygnięcia w przedmiocie oddłużenia. W upadłości konsumenckiej prowadzonej w trybie uproszczonym (a tak toczy się większość spraw) syndyk działa samodzielnie, a nadzór sądu jest ograniczony. Sędzia-komisarz pojawia się w trybie zwykłym, stosowanym w sprawach bardziej skomplikowanych, nadzoruje wówczas czynności syndyka i rozpoznaje niektóre wnioski w toku postępowania. Sąd upadłościowy to natomiast organ, który ogłasza upadłość, rozpoznaje skargi na czynności syndyka i, co najważniejsze, wydaje postanowienie kończące kwestię oddłużenia: ustala plan spłaty, umarza zobowiązania (bezwarunkowo albo warunkowo) lub odmawia oddłużenia. Żaden z pozostałych organów nie może go w tej kompetencji zastąpić.

Czas trwania postępowania zależy od wariantu, w jakim się ono zakończy. Przy umorzeniu bez planu spłaty całość postępowania może zamknąć się w kilkanaście–dwadzieścia kilka miesięcy od ogłoszenia upadłości. Przy standardowym planie spłaty trzeba doliczyć do 36 miesięcy spłat (a przy rażącym niedbalstwie, nawet do 84 miesięcy). Przy warunkowym umorzeniu okres niepewności trwa 5 lat. W praktyce oznacza to, że pełne oddłużenie następuje najczęściej w perspektywie od około 2 do 5 lat od złożenia wniosku, choć w skrajnych przypadkach może to być zarówno szybciej, jak i dłużej.

Na to pytanie nie odpowiadają żadne oficjalne statystyki, ani Ministerstwo Sprawiedliwości, ani raporty rynkowe (MGBI, COIG) nie publikują danych o tym, jaka część zadłużenia jest w upadłościach konsumenckich umarzana, a jaka realnie spłacana. Dlatego sięgnęliśmy do własnych akt. Z analizy 8000 spraw upadłościowych prowadzonych w naszej kancelarii wynika, że sądy umarzają średnio około 70% wartości zadłużenia naszych klientów, a do spłaty w ramach planu spłaty trafia przeciętnie jedynie około 30% długu, w ratach dopasowanych do realnych możliwości dłużnika. W sprawach zakończonych umorzeniem bez planu spłaty, jak u pani Aliny, umorzenie sięga 100%.

Te proporcje potwierdzają pojedyncze przykłady publikowane na rynku: w opisywanych przez inne kancelarie sprawach raty planów spłaty wynoszą zwykle od 100 do 450 zł miesięcznie przez 24–36 miesięcy, co przy zadłużeniu rzędu kilkudziesięciu–kilkuset tysięcy złotych oznacza spłatę od kilku do kilkunastu procent długu. Pamiętaj jednak: to statystyki, nie obietnica, w każdej sprawie o proporcji umorzenia decyduje sąd na podstawie indywidualnej sytuacji dłużnika, opisanej w tym artykule.

W upadłości konsumenckiej obowiązuje jasny podział ról: syndyk przygotowuje, sąd decyduje. Syndyk likwiduje majątek, ustala listę wierzytelności i składa sądowi projekt rozstrzygnięcia, ale o umorzeniu długów, w każdej z jego form, rozstrzyga wyłącznie sąd upadłościowy, i to dopiero na końcowym etapie postępowania, a nie w momencie ogłoszenia upadłości. Sąd nie jest przy tym związany stanowiskiem syndyka, upadłego ani wierzycieli, co konsekwentnie potwierdza orzecznictwo sądów powszechnych. Dla dłużnika oznacza to dwie praktyczne wskazówki: po pierwsze, ogłoszenie upadłości to początek drogi, a nie jej koniec; po drugie, warto aktywnie uczestniczyć w postępowaniu na etapie ustalania planu spłaty, bo to wtedy ważą się losy oddłużenia.