Jak działa fundusz sekurytyzacyjny i czy można wygrać sprawę: analiza ekspertów w 2026 roku

Fundusz sekurytyzacyjny to wyspecjalizowany fundusz inwestycyjny zamknięty, który nabywa wierzytelności (długi) od pierwotnych wierzycieli, takich jak banki, firmy pożyczkowe czy operatorzy telekomunikacyjni. Podstawą prawną funkcjonowania takich podmiotów w Polsce jest ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.

Fundusz sekurytyzacyjny działa na zasadzie sekurytyzacji wierzytelności – proces ten polega na przekształceniu mało płynnych aktywów (trudno ściągalnych długów) w instrumenty finansowe, które można zaoferować inwestorom. W praktyce fundusz kupuje pakiety długów za część ich nominalnej wartości, a następnie stara się odzyskać jak największą część należności od dłużników.

Kluczowe regulacje dotyczące działalności funduszy sekurytyzacyjnych obejmują również:

• Kodeks cywilny – szczególnie przepisy dotyczące cesji (przelewu) wierzytelności (art. 509–518 k.c.),
• Kodeks postępowania cywilnego – regulujący postępowanie sądowe w sprawach o zapłatę, w tym postępowanie upominawcze i elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU),
• ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym – chroniąca konsumentów przed agresywną windykacją.

Fundusz sekurytyzacyjny co to za podmiot? Nie jest bankiem ani instytucją kredytową. Sam fundusz zarządzany jest przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI), które, jak całość działalności funduszu, podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Nie zmienia to jednak faktu, że w sporze o konkretny dług fundusz, podobnie jak każdy inny powód, musi udowodnić zasadność i wysokość swojego roszczenia. To właśnie ta specyfika często rodzi możliwości obrony dla dłużników.

Mechanizm działania funduszu sekurytyzacyjnego opiera się na kilku etapach:

• Etap 1: Zakup wierzytelności. Fundusz nabywa portfel wierzytelności od pierwotnego wierzyciela, płacąc zwykle jedynie część ich nominalnej wartości. Im starszy i trudniej ściągalny dług, tym niższa cena zakupu.
• Etap 2: Próby polubownego odzyskania należności. Po nabyciu długu fundusz wysyła wezwania do zapłaty, proponuje ugody, dzieli zadłużenie na raty. Na tym etapie często stosowane są techniki nacisku, które mają skłonić dłużnika do szybkiej spłaty.
• Etap 3: Postępowanie sądowe. Jeśli polubowne działania nie przynoszą rezultatu, fundusz składa pozew do sądu, bardzo często w elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU) prowadzonym przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie. To właśnie na tym etapie kluczowe znaczenie ma prawidłowa dokumentacja i zdolność funduszu do udowodnienia swojego roszczenia.
• Etap 4: Egzekucja komornicza. Po uzyskaniu prawomocnego tytułu wykonawczego fundusz kieruje sprawę do komornika, który wszczyna postępowanie egzekucyjne z majątku dłużnika.

To najważniejsza kwestia z punktu widzenia dłużnika, ponieważ ciężar dowodu spoczywa na funduszu jako powodzie w sprawie (art. 6 k.c.). Fundusz sekurytyzacyjny musi przedstawić sądowi:

• Umowę cesji (przelewu) wierzytelności – dokument potwierdzający, że fundusz nabył dług od pierwotnego wierzyciela. Musi ona obejmować konkretną, oznaczoną wierzytelność, a nie wyłącznie ogólny załącznik do umowy ramowej bez możliwości identyfikacji długu.

• Dokumentację potwierdzającą istnienie i wysokość zadłużenia – umowę kredytową/pożyczkową, harmonogram spłat, wyciągi, historię wpłat. To tutaj często pojawiają się problemy, ponieważ fundusze nierzadko nie dysponują kompletnymi aktami sprawy.

• Wykazanie, że roszczenie nie jest przedawnione – fundusz musi udowodnić, że termin przedawnienia nie upłynął lub że jego bieg został skutecznie przerwany.

• Prawidłowe wyliczenie należności – szczegółowe zestawienie kapitału, odsetek i kosztów, z uwzględnieniem ewentualnych spłat dokonanych przez dłużnika.

Odpowiedź brzmi tak, można wygrać, a szanse są tym większe, im starsza jest wierzytelność i im więcej braków ma dokumentacja funduszu. Eksperci z Rodzina Bez Długów regularnie prowadzą sprawy z funduszami, wskazując sądowi luki w dokumentacji i błędy procesowe powoda.

Pamiętaj jednak o najważniejszym terminie procesowym: jeśli otrzymasz nakaz zapłaty (w tym w EPU), masz 14 dni od jego doręczenia na wniesienie sprzeciwu. Sprzeciw w postępowaniu upominawczym jest bezpłatny (art. 502–505 k.p.c.), a jego skuteczne wniesienie powoduje, że nakaz zapłaty z mocy prawa traci moc (art. 505 § 1 k.p.c.) i sprawa rozpoznawana jest na zasadach ogólnych. Przekroczenie tego terminu zawitego oznacza uprawomocnienie nakazu, dlatego nie wolno go ignorować.

Najczęstsze podstawy do wygrania sprawy:

• Przedawnienie roszczenia – jeden z najskuteczniejszych zarzutów. Roszczenia banków i firm pożyczkowych, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat (art. 118 k.c.). Co istotne, wobec konsumenta sąd bada przedawnienie z urzędu (art. 117 § 2¹ k.c.).
• Brak dowodu cesji lub wadliwa cesja – jeśli fundusz nie udowodni, że nabył konkretną, dającą się zidentyfikować wierzytelność, sąd oddali powództwo.
• Nieuprawnione naliczanie odsetek i opłat – fundusze często doliczają koszty windykacji oraz odsetki przekraczające odsetki maksymalne (art. 359 k.c.) lub maksymalne odsetki za opóźnienie (art. 481 k.c.).
• Brak wymaganej dokumentacji – gdy fundusz nie przedstawia umowy kredytowej/pożyczkowej ani dowodów wypłaty środków, sąd może uznać roszczenie za nieudowodnione.

Skoro już wiesz, co to fundusz sekurytyzacyjny, warto zdawać sobie sprawę, że te podmioty również popełniają błędy, które można wykorzystać w obronie przed sądem.

• Błąd 1: Brak kompletnej dokumentacji. Fundusze często kupują długi bez pełnej dokumentacji. Brakuje umów, harmonogramów spłat, potwierdzeń wypłaty kredytu. Konsekwentnie żądaj przedstawienia dokumentów źródłowych potwierdzających roszczenie.
• Błąd 2: Nieprawidłowe wykazanie cesji. Sama cesja jest skuteczna bez zgody dłużnika i nawet bez jego zawiadomienia. Zawiadomienie ma jednak istotne znaczenie ochronne: dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela jest skuteczne wobec nabywcy (art. 512 k.c.). Można też kwestionować, czy fundusz w ogóle wykazał nabycie danej wierzytelności.
• Błąd 3: Błędne naliczanie odsetek. Fundusze często naliczają odsetki bez uwzględnienia zmian stóp procentowych albo ponad dopuszczalne maksimum ustawowe.
• Błąd 4: Naruszenie przepisów o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Agresywna windykacja, groźby, nękanie częstymi telefonami, wprowadzanie w błąd co do konsekwencji prawnych, wszystko to można wykorzystać jako argument w postępowaniu i zgłosić do UOKiK.

Ugoda może być korzystnym rozwiązaniem w określonych sytuacjach.

Kiedy warto negocjować ugodę z funduszem sekurytyzacyjnym?

• Gdy dług jest rzeczywiście Twój, nieprzedawniony i musisz go spłacić.
• Gdy masz pewne środki finansowe, ale nie stać Cię na spłatę pełnej kwoty.
• Gdy chcesz uniknąć wpisu do rejestrów dłużników i egzekucji komorniczej.
• Gdy postępowanie sądowe jest już zaawansowane, a szanse obronne niewielkie.

Zasady negocjacji z funduszem: ponieważ fundusze nabywają długi za część ich wartości nominalnej, dysponują przestrzenią do negocjacji. W zależności od indywidualnej sytuacji możliwe bywa:

• obniżenie kwoty zadłużenia w zamian za jednorazową spłatę;
• rozłożenie spłaty na raty bez dodatkowych odsetek;
• umorzenie części odsetek i kosztów.

Skalę ustępstw zawsze ustala się indywidualnie, każde ustalenie powinno mieć formę pisemną, najlepiej z klauzulą o zrzeczeniu się przez fundusz dalszych roszczeń po spełnieniu warunków ugody.

Jeśli fundusz uzyska prawomocny tytuł wykonawczy, konsekwencje mogą być dotkliwe. Przyjrzyjmy się im bliżej:

• egzekucja komornicza – komornik może zająć wynagrodzenie za pracę (przy długach niealimentacyjnych do 50%, z zachowaniem kwoty wolnej od potrąceń odpowiadającej minimalnemu wynagrodzeniu), zająć rachunki bankowe, a w dalszej kolejności ruchomości i nieruchomości;
• wpis do rejestrów dłużników – możesz znaleźć się w bazach biur informacji gospodarczej (np. BIG, KRD), co utrudni uzyskanie kredytu, pożyczki, a nawet zawarcie umowy abonamentowej;
• narastające koszty – do kwoty długu doliczone zostaną koszty sądowe, koszty zastępstwa procesowego oraz opłaty egzekucyjne i wydatki komornika;
• długoterminowe konsekwencje finansowe – dług może być egzekwowany przez wiele lat, ograniczając Twoją zdolność do normalnego funkcjonowania finansowego;
• obciążenie nieruchomości – wpis hipoteki przymusowej może utrudnić rozporządzanie Twoją nieruchomością.

Specjaliści z Rodzina Bez Długów, którzy na co dzień reprezentują klientów w sporach z funduszami sekurytyzacyjnymi, wskazują na kilka charakterystycznych sytuacji.

• Obserwacja 1: Rosnąca aktywność funduszy. W ostatnich latach wyraźnie wzrosła liczba spraw z udziałem funduszy sekurytyzacyjnych. Dotyczy to szczególnie długów z okresu pandemii COVID-19 oraz tzw. chwilówek internetowych.
• Obserwacja 2: Spadek jakości dokumentacji. Im więcej cesji przeszła wierzytelność, tym gorsza bywa jej dokumentacja. Długi wielokrotnie odsprzedawane często nie mają już kompletnych akt.
• Obserwacja 3: Presja na szybką ugodę. Fundusze coraz częściej stosują taktykę stanowczych propozycji ugody już na etapie przedsądowym, licząc na pośpieszne, podyktowane stresem działanie dłużnika.

Co to fundusz sekurytyzacyjny? To wyspecjalizowany fundusz inwestycyjny zamknięty, który wykupuje zadłużenie od pierwotnych wierzycieli i dochodzi roszczeń na własny rachunek. Nie jesteś bezbronny wobec funduszy sekurytyzacyjnych. Istnieją skuteczne metody obrony, a szanse na korzystne rozwiązanie sprawy są realne, szczególnie przy profesjonalnym wsparciu prawnym.

Kluczem do sukcesu jest szybka reakcja i profesjonalna pomoc prawna. Przede wszystkim pilnuj 14-dniowego terminu na sprzeciw od nakazu zapłaty, jego przekroczenie zamyka drogę do obrony. Jeśli sprawa jest skomplikowana, a Twoja sytuacja materialna trudna, możesz też skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej (NPP) dostępnej w punktach prowadzonych przez powiaty.

Eksperci z Rodzina Bez Długów na co dzień pomagają klientom w sporach z funduszami sekurytyzacyjnymi. Każda sprawa jest inna, a skuteczna obrona wymaga indywidualnej analizy dokumentacji i sytuacji prawnej. Nie podejmuj decyzji pochopnie, ale też nie zwlekaj, czas działa na Twoją niekorzyść. Skontaktuj się z nami już dziś i uzyskaj ocenę swojej sprawy, wspólnie znajdziemy najlepsze rozwiązanie.