Czy komornik może zabrać prezenty ślubne w 2026: aktualne zasady prawne

Polskie prawo w sposób szczegółowy reguluje kwestię egzekucji komorniczej, w tym zajęcie rzeczy ruchomych należących do dłużnika. Podstawowym aktem prawnym jest tutaj Kodeks postępowania cywilnego, a konkretnie przepisy zawarte w art. 829 i następnych, które określają, jakie przedmioty mogą, a jakie nie mogą być zajęte przez komornika.

Kluczową kwestią podczas oceny, czy komornik może zabrać prezenty ślubne, jest ustalenie ich statusu prawnego. Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność majątkowa. Jednak nie wszystko, co małżonkowie posiadają, wchodzi do majątku wspólnego.

Art. 33 pkt 2 KRO wyraźnie stanowi, że do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

To oznacza, że prezenty ślubne, będące darowiznami, mogą mieć różny status prawny w zależności od woli darczyńcy:

• jeśli prezent był przeznaczony dla obojga małżonków, wchodzi do majątku wspólnego;

• gdy dar został wręczony jednemu z małżonków, staje się jego majątkiem osobistym;

• w przypadku braku jasnego określenia przeznaczenia, sądy zazwyczaj przyjmują, że prezenty ślubne są darami dla obojga małżonków.

Nie wszystkie przedmioty znajdujące się w domu dłużnika mogą być zajęte przez komornika. Art. 829 § 1 k.p.c. zawiera katalog rzeczy wyłączonych spod egzekucji.

Przedmioty bezwzględnie chronione:

• Przedmioty niezbędne do codziennego użytku dłużnika i jego rodziny (podstawowe meble, pościel, ubrania).

• Przedmioty służące do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności gospodarczej, jeśli są niezbędne do pracy.

• Zwierzęta domowe trzymane w celach innych niż zarobkowe lub hodowlane.
• Pamiątki rodzinne i przedmioty o szczególnej wartości osobistej, jeśli ich wartość handlowa jest niewielka.
• Obrączki ślubne jako przedmioty ściśle związane z osobą dłużnika.

Prezenty ślubne, które zazwyczaj podlegają ochronie:

• Podstawowe wyposażenie kuchenne (garnki, talerze, sztućce w ilości odpowiadającej potrzebom rodziny).
• Podstawowa pościel i ręczniki.
• Jeden komplet mebli kuchennych i sypialnianych.
• Jeden telewizor i jeden komputer, jeśli służą podstawowym potrzebom rodziny.

Prezenty, które komornik może zająć:

• Dodatkowe sprzęty AGD wykraczające poza podstawowe potrzeby (drugi ekspres do kawy, dodatkowy telewizor).
• Sprzęt RTV o wysokiej wartości (np. drogi system kina domowego).
• Biżuteria o znacznej wartości (z wyjątkiem obrączek ślubnych).
• Dzieła sztuki, antyki, przedmioty kolekcjonerskie.
• Pojazdy mechaniczne.

W praktyce komornik prezenty ocenia indywidualnie, biorąc pod uwagę ich wartość, charakter oraz możliwość zaspokojenia wierzyciela z innych źródeł. Jeśli w mieszkaniu znajduje się wystarczająco dużo innych przedmiotów wartościowych, komornik często nie zajmuje rzeczy, które mogą być prezentami ślubnymi.

Kwestia pieniędzy otrzymanych w kopertach weselnych jest szczególnie delikatna i budzi wiele kontrowersji. Gotówka, bez względu na jej pochodzenie, podlega egzekucji komorniczej, jednak obowiązują tutaj pewne ograniczenia wynikające z zasady ochrony minimum egzystencji.

Zgodnie z art. 831 k.p.c. nie podlega egzekucji kwota w wysokości równej kwocie minimalnego wynagrodzenia. Obowiązuje ochrona kwoty wolnej od zajęcia w wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia.

Należy pamiętać, że komornik może zająć środki znajdujące się na rachunku bankowym w ramach egzekucji z rachunku. Warto również wiedzieć, że zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego, darowizna może być dokonana w dowolnej formie, jednak jej udowodnienie w postępowaniu egzekucyjnym wymaga przedstawienia wiarygodnych dowodów. Im lepsza dokumentacja, tym większe szanse na ochronę środków przed zajęciem.

Ciężar dowodu w sprawie pochodzenia przedmiotów znajdujących się w mieszkaniu dłużnika spoczywa na osobie, która twierdzi, że nie są one jego własnością. Bez odpowiedniej dokumentacji komornik ma prawo założyć, że wszystkie rzeczy w miejscu zamieszkania dłużnika należą do niego i mogą podlegać egzekucji.

Dokumenty, które warto przygotować w celu ochrony prezentów ślubnych:

1. Lista prezentów ślubnych – szczegółowe zestawienie wszystkich otrzymanych darów z podaniem:
• dokładnego opisu przedmiotu (producent, model, numer seryjny),
• przybliżonej wartości rynkowej,
• imienia i nazwiska darczyńcy,
• daty przekazania prezentu.
2. Faktury VAT i paragony – jeśli darczyńcy zachowali dokumenty zakupu, mogą je udostępnić jako dowód.
3. Dokumentacja fotograficzna i filmowa – zdjęcia i nagrania z wesela pokazujące wręczanie konkretnych prezentów.
4. Zaproszenia ślubne – mogą stanowić dowód daty ślubu i listy gości.

Jeśli komornik prezenty chce zająć mimo przedstawienia dokumentacji, można złożyć skargę na czynności komornika do sądu w terminie 7 dni od dnia zajęcia.

Krok 1: Prewencja – działania przed ślubem

Jeśli przed zawarciem małżeństwa jedno z was ma długi, warto rozważyć:

• zawarcie intercyzy wyłączającej wspólność majątkową,

• poinformowanie gości, aby wyraźnie wskazywali, komu przeznaczają prezent,

• przygotowanie systemu dokumentowania prezentów już podczas wesela.

Krok 2: Dokumentowanie prezentów bezpośrednio po ślubie

W ciągu pierwszych tygodni po weselu:

• sporządź szczegółową listę wszystkich otrzymanych prezentów,

• poproś kluczowych darczyńców o pisemne oświadczenia,

• zrób zdjęcia cenniejszych przedmiotów z numerami seryjnymi.

Krok 3: Zawiadomienie o wszczęciu egzekucji

Po otrzymaniu pierwszego pisma od komornika:

• natychmiast skompletuj całą dokumentację dotyczącą prezentów,

• przygotuj pisemne wyjaśnienie, które przedmioty są darami i nie podlegają egzekucji,

• rozważ konsultację z prawnikiem specjalizującym się w postępowaniach egzekucyjnych,

• nie ukrywaj przedmiotów – to może skutkować odpowiedzialnością karną.

Krok 4: Postępowanie podczas wizyty komornika

Gdy komornik przybędzie do mieszkania:

• bądź obecny podczas sporządzania protokołu zajęcia,

• wyraźnie wskaż, które przedmioty są prezentami ślubnymi,

• przedstaw przygotowaną dokumentację,

• żądaj wpisania do protokołu Twoich zastrzeżeń i załączenia dokumentów,

• zachowaj kopię protokołu zajęcia.

Krok 5: Środki odwoławcze

Jeśli komornik mimo dokumentacji zajmie prezent:

• złóż skargę na czynności komornika do sądu w terminie 7 dni,

• rozważ powództwo przeciwegzekucyjne (art. 841 k.p.c.),

• jeśli przedmiot należy do współmałżonka, złóż skargę osoby trzeciej (art. 841 § 1 k.p.c.).

Moment powstania zobowiązania ma fundamentalne znaczenie dla zakresu egzekucji komorniczej i możliwości ochrony prezentów ślubnych.

Długi zaciągnięte przed zawarciem małżeństwa:

Zgodnie z art. 41 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego za zobowiązania jednego z małżonków powstałe przed powstaniem wspólności majątkowej egzekucja może być prowadzona tylko z jego majątku osobistego. Oznacza to, że:

• komornik nie może zajmować majątku wspólnego małżonków na poczet długów zaciągniętych przed ślubem przez jednego z nich;

• prezenty ślubne otrzymane przez oboje małżonków są chronione przed długami sprzed ślubu;

• wierzyciel może jednak żądać zniesienia współwłasności i podziału majątku wspólnego, jeśli egzekucja z majątku osobistego dłużnika okaże się bezskuteczna.

Długi powstałe po zawarciu małżeństwa:

Zobowiązania zaciągnięte w czasie trwania małżeństwa mogą obciążać majątek wspólny – jeśli zobowiązanie zostało zaciągnięte za zgodą współmałżonka lub dotyczyło zaspokojenia potrzeb rodziny. W takiej sytuacji komornik prezenty stanowiące majątek wspólny może zająć na poczet spłaty długu.

Biżuteria ślubna ma szczególny charakter, zarówno symboliczny, jak i prawny. Obrączki ślubne są bezwzględnie chronione prawnie i nie mogą być zajęte przez komornika.

Art. 829 § 1 pkt 4 k.p.c. stanowi, że nie podlegają egzekucji przedmioty ściśle związane z osobą dłużnika. Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie wielokrotnie potwierdzał, że obrączki ślubne należą do tej kategorii przedmiotów ze względu na swoje symboliczne znaczenie i związek ze stanem cywilnym dłużnika.

W obliczu wizyty komornika niektórzy dłużnicy podejmują desperackie kroki, próbując ukryć wartościowe przedmioty lub pozornie przekazać je innym osobom. To bardzo niebezpieczna strategia, która może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych.

Art. 300 § 1 Kodeksu karnego stanowi, że kto, w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego, udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela, zwłaszcza przez pozorny zbyt, zniszczenie, uszkodzenie lub uczynienie niezdatną do użytku rzeczy lub jej części albo zbywcze obciążenie swojego składnika majątkowego, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Inne negatywne konsekwencje:

• podwyższenie kosztów postępowania – komornik może zwiększyć opłaty egzekucyjne,
• utrata wiarygodności – utrudni to przyszłe negocjacje z wierzycielami,
• przedłużenie postępowania – co generuje dalsze odsetki i koszty,
• dodatkowe postępowania sądowe – jeśli wyjdzie na jaw ukrywanie majątku.

Na podstawie wieloletniego doświadczenia w prowadzeniu spraw związanych z egzekucją komorniczą, zespół Rodzina Bez Długów wskazał częste scenariusze dotyczące zajmowania prezentów ślubnych.

Przypadek 1: Sprzęt AGD jako prezent ślubny

Małżeństwo otrzymało od rodziców kompletne wyposażenie kuchni o wartości około 20 000 zł (lodówka, zmywarka, piekarnik, mikrofala). Komornik chciał zająć sprzęty na poczet długu męża sprzed ślubu. Dzięki przedstawieniu:

• faktur VAT wystawionych na nazwisko rodziców,

• pisemnego oświadczenia rodziców o przekazaniu darowizny,

• zdjęć z dnia przekazania prezentów.

Rezultat: Komornik odstąpił od zajęcia całego wyposażenia, zajmując inne przedmioty.

Przypadek 2: Gotówka z kopert weselnych na koncie bankowym

Para młoda zgromadziła 45 000 zł w kopertach, które wpłaciła na wspólne konto. Komornik zajął środki w ramach egzekucji. Małżonkowie przedstawili:

• listę 120 gości z szacowanymi kwotami darów,

• 40 pisemnych oświadczeń od gości,

• dokumentację z wesela (księga gości, zdjęcia).

Rezultat: Sąd po rozpatrzeniu skargi na czynności komornika nakazał zwolnienie 35 000 zł, uznając je za majątek wspólny.

Ochrona prezentów ślubnych przed zajęciem komorniczym to złożony proces wymagający wiedzy prawnej i odpowiedniego przygotowania. Przedstawiamy praktyczny plan działania dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.

Twój plan ochrony prezentów ślubnych powinien zawierać:

• dowody – szczegółowa lista prezentów,
• oświadczenia – proś darczyńców o pisemne potwierdzenie przekazania darów,
• znaj swoje prawa – zapoznaj się z przepisami,
• reaguj szybko – po otrzymaniu zawiadomienia od komornika natychmiast przygotuj dokumentację,
• korzystaj z pomocy profesjonalistów – doświadczony doradca zwiększa szanse na sukces.

W Rodzina Bez Długów od lat pomagamy klientom w zabezpieczaniu ich majątku przed egzekucją, prowadząc skuteczne negocjacje z komornikami i wierzycielami. Nasze doświadczenie pokazuje, że przy odpowiednim przygotowaniu i profesjonalnym wsparciu można ochronić większość prezentów ślubnych. Zapraszamy do kontaktu, chętnie pomożemy w walce z długami.